Pelagische en kustwateren in tropische tot warm-gematigde gebieden; vaak nabij continentale en eilandplateaus, rifranden, opwellingsgebieden en plaatsen met seizoensgebonden planktonconcentraties.
Verspreiding
Circumglobaal in tropische en warm-gematigde zeeën, doorgaans tussen ongeveer 30° NB en 35° ZB; afwezig in de Middellandse Zee, behalve zeer zeldzame waarnemingen.
Beschermingsstatus
Bedreigd
Consumptie
In principe eetbaar, maar consumptie moet worden vermeden: de soort is Bedreigd en de internationale handel is gereguleerd. Uit deze richtlijn kan niet worden afgeleid of vangst of bezit lokaal legaal is.
Culinaire kwaliteit / 5
3
Gevarenniveau
Ongevaarlijk
Gebruikelijke observatiediepte
0–100 m
Levensduur (jaren)
80
Gedrag
Meestal solitair, maar vormt voorspelbare seizoensgebonden voedselaggregaties waar plankton of viseieren overvloedig zijn. Het is een langzaam zwemmende, voornamelijk overdag actieve filtereter die grote afstanden kan afleggen en diep kan duiken.
Observatiezones
Blauw water, oppervlaktewater, buitenste rifranden, kanalen en planktonrijke kustgebieden met aggregaties; soms nabij ondiepe zandbanken.
Voedsel
Een filtereter die zoöplankton, krill, roeipootkreeftjes, viseieren, kleine scholende vissen en soms kleine inktvissen eet. Hij voedt zich door filtratie tijdens het zwemmen of door zuigvoeding.
Voortplanting
Ovovivipaar
Herkenningskenmerken
De grootste vis ter wereld; zeer brede, afgeplatte kop met een eindstandige bek; donker blauwgrijze rug met een uniek patroon van lichte stippen en horizontale en verticale lijnen; drie duidelijke lengterichels aan de zijkant; grote halvemaanvormige staart bij volwassenen.
Vergelijkbare soorten
Kan van een afstand worden verward met de reuzenhaai of grotemondhaai. Geen van beide heeft het opvallende patroon van lichte stippen en strepen van de walvishaai. Reuzenhaaien hebben uitzonderlijk lange kieuwspleten; grotemondhaaien zijn donkerder, hebben een bolle kop en een verhoudingsgewijs kleinere bek.
Benaderingsregels
Observeer passief en volg lokale gedragscodes. Raak het dier niet aan, ga er niet op rijden, achtervolg het niet, versper zijn route niet, omsingel het niet en nader niet van voren. Blijf ten minste 3 m van het lichaam en houd meer afstand van de staart; vermijd flitsfotografie en voer het dier nooit.
Bescherming
IUCN Rode Lijst: Bedreigd. Opgenomen in CITES-bijlage II; de internationale handel is gereguleerd. Nationaal of lokaal kunnen aanvullende beschermingsmaatregelen gelden.
