Indo-Pacifische regio, inclusief de Rode Zee en delen van de Indische en Stille Oceaan.
Beschermingsstatus
Kwetsbaar
Consumptie
Eetbaar en zeer gewaardeerd als consumptievis, maar deze bedreigde soort is sterk afgenomen. Vermijd consumptie en aankoop; internationale handel is gereguleerd onder CITES-bijlage II.
Culinaire kwaliteit / 5
4
Gevarenniveau
Voorzichtigheid
Gebruikelijke observatiediepte
1–30 m
Levensduur (jaren)
32
Gedrag
Meestal solitair of in kleine groepen gezien; volwassen dieren gebruiken grote leefgebieden. Jonge dieren leven verborgen in koraalschuilplaatsen. Tijdens de voortplanting kunnen dieren samenkomen in paaigroepen; de soort is een protogyne hermafrodiet, waarbij sommige vrouwtjes mannetjes worden.
Observatiezones
Koraalrif, lagune, rifvlakte, rifhelling, geul en buitenste rifwand; jonge dieren komen voor in beschutte koraalstruwelen.
Voedsel
Krachtige predator van hardgepelde en rifgebonden prooien, waaronder weekdieren, kreeftachtigen, stekelhuidigen en vissen. Hij kan giftige prooien eten, zoals de doornenkroonzeester.
Voortplanting
Eierleggend
Herkenningskenmerken
Zeer grote, hooggebouwde lipvis met een duidelijke voorhoofdsbult bij grote volwassen dieren, uitzonderlijk dikke vlezige lippen, een brede bek en karakteristieke donkere lijnen die achter het oog uitstralen. De kleur varieert van blauwgroen tot geelgroen; jonge dieren hebben duidelijkere lichte markeringen.
Vergelijkbare soorten
Kan worden verward met andere grote Cheilinus-lipvissen, vooral met de drielobbige lipvis (Cheilinus trilobatus). De napoleonvis onderscheidt zich door zijn veel grotere volwassen formaat, uitgesproken voorhoofdsbult, massieve lippen en uitstralende gezichtslijnen.
Benaderingsregels
Benader langzaam en rustig, zonder de vluchtroute te blokkeren of het dier in het nauw te drijven. Houd een respectvolle afstand van ten minste 3 m, raak het niet aan en jaag het niet op, vermijd flitsfotografie van dichtbij en voer het nooit. Geef extra ruimte bij poetsstations of paaigroepen.
Bescherming
Geclassificeerd als bedreigd op de IUCN-Rode Lijst en opgenomen in CITES-bijlage II. Internationale handel valt onder CITES-controles; belangrijke beschermingsprioriteiten zijn het voorkomen van overexploitatie en de bescherming van rifhabitat en paaigroepen.
